Donderdag 10 november heeft de gemeenteraad unaniem de begroting voor 2023 aangenomen. Hieraan vooraf gingen de beschouwingen van alle partijen en de behandeling van 18 moties en amendementen. Hiervan zijn er uiteindelijk slechts 3 aangenomen, waarvan één mede ingediend door PNL. Hieronder de complete tekst van onze beschouwing:

“Wij hebben de uitkomsten van de quick-scan begroting 2023 door de rekenkamercommissie uiteraard gelezen. We stellen voor hier een thema-avond of agendapunt aan te wijden, om met raad en college te bekijken welke acties hier al dan niet aan gekoppeld moeten worden.  

Als PNL kunnen we uiteraard niet anders concluderen dan dat er een zeer positieve begroting 2023 voor ons ligt. Hierdoor zijn er geen extra lastenverhogingen nodig en het geeft ruimte om een aantal zaken structureel op te pakken. Op verschillende terreinen wordt er dan ook, zoals we hebben afgesproken in het bestuursakkoord, geïnvesteerd. Natuurlijk zijn er meer wensen en ambities, maar er moeten nu eenmaal keuzes worden gemaakt en prioriteiten gesteld.

Buiten alle cijfers om constateren wij dat mensen steeds meer verwachten dat de overheid overal bijspringt en alles oplost. Dat is echter onmogelijk en mensen wordt dan ook steeds vaker gevraagd zelf zaken op te lossen of op te pakken en elkaar daarbij te helpen. Als PNL zijn we van mening dat nog vaker en beter uitgelegd moet worden waarom dit nodig is. Uiteraard dienen mensen die er niet zelfstandig in slagen hun ervaren problemen op te lossen, geholpen te worden.

Als PNL zijn we er steeds meer van overtuigd geraakt dat het aantal fte’s (aantal ambtenaren) binnen het gemeentehuis moet wordt uitgebreid. Wij zijn hier altijd heel terughoudend in geweest en die kritische houding zal niet veranderen, maar we kijken ook reëel naar de situatie. Gezien de forse investering die we nu doen om het aantal fte’s uit te breiden, waarbij nog niet geheel bekend is waar mensen worden ingezet, willen wij met grote regelmaat op de hoogte gehouden worden over hoe dit proces verloopt. Wij blijven voorstander van het stellen van prioriteiten en uiteraard slim inzetten van mensen en middelen.

We zetten met deze begroting ook fors in op het verduurzamen van groen en de stimulering van biodiversiteit. Het streven om binnen 15 jaar 75% van het wijkgroen om te vormen naar biodiverser groen vindt PNL, zeker voor de toekomst van onze kinderen, kleinkinderen en de generaties daarna, een goede maar tevens ook erg grote ambitie. De omvormingskosten bedragen 15 jaar lang €300.000 per jaar. Wanneer we de onderhoudskosten (€20.000 /jaar), extra geld voor groenbeheer (€30.000 / jaar) en het bomenbeheer (€20.000 /jaar) bij elkaar optellen, komen de totale EXTRA structurele kosten na 15 jaar op €350.000 per jaar. Dat geld moet er ook in financieel mindere jaren zijn. We roepen op de omvorming naar biodiverser groen per wijk of gebied uit te voeren -en dus niet in kleine stukjes verspreid over de gemeente- zodat dit ook duidelijk zichtbaar is voor iedereen.

Grote uitdagingen liggen er tevens op het gebied van energie- en warmtetransitie. Nu de energieprijzen de pan uitrijzen zien veel mensen het -vooral natuurlijk financiële- belang hiervan nog meer dan voorheen. Zoals in het bestuursakkoord afgesproken zetten we in beginsel in op bewezen en effectieve maatregelen, waarbij energiebesparende maatregelen en zon op dak met voorrang worden gestimuleerd. Geheel in lijn met zoals PNL dat steeds heeft gewild. Het was, is en blijft belangrijk om inwoners in deze transitie op alle mogelijke manieren mee te nemen.

PNL is verheugd dat de integrale verkeerstudie in 2023 -liefst zo spoedig mogelijk- uitgevoerd gaat worden en we hopen dat de uitkomsten vervolgens niet te lang op zich laten wachten. We verwachten hiermee een brede kijk te krijgen op alle lokaal ervaren verkeersproblemen, met een link naar de regionale verkeersproblematiek en toekomstige bouwlocaties. Aansluitend moet vervolgens gekeken worden welke eventueel gewenste oplossingen wel of niet uitvoerbaar zijn.

Langs dit onderzoek loopt het overleg over de oplossingen voor de verkeersproblemen bij de Beekse brug in Beek en Donk en de Deense Hoek N615 in Lieshout. Ook hier worden nu stappen gezet en lijken oplossingen in zicht te komen. Voor wat betreft de N279 zit Laarbeek mee aan tafel en is nu gekozen voor een brede belangenbenadering. In tegenstelling tot wat er in het ED stond, zijn we als Laarbeek akkoord met 2×2 rijbanen wanneer cijfers aangeven dat dit nodig is.

Groei van Laarbeek is voor ons geen doel op zich. Ons streven is bouwen voor groei van de eigen bevolking, zodat jong en oud in eigen dorp kan blijven wonen. Hier komt echter bij dat de regio vraagt om inspanningen van alle gemeenten om de economische groei, en dus het aantal werkenden en woningzoekenden, bij te kunnen benen. Ook al zouden we dat willen beperken, dan nog zullen ook woningzoekenden van elders in Laarbeek komen wonen, terwijl dat andersom natuurlijk ook gebeurt. Een ander groot probleem is het bouwen van betaalbare woningen. Zeggen dat we dit willen is heel wat anders dan het daadwerkelijk uit kunnen voeren. Dat wordt steeds meer pijnlijk duidelijk. Hier zo slim mogelijk mee omgaan, mogelijkheden benutten en uiteindelijk -soms vervelende- keuzes maken is waar we ons voor geplaatst zien. PNL ondersteund hierbij de lijn die het college heeft ingezet en is, zoals we al langere tijd hebben aangegeven, voorstander van de invoering van een zogenaamd her-structureringsfonds (of vereveningsfonds, zoals het in de begroting wordt genoemd) om goedkope woningbouw meer kans te geven. We zijn dan ook blij dat hier nu naar gekeken gaat worden.

Een groot en belangrijke project is de gebiedsontwikkeling op- en rond de Heuvel in Lieshout. Ook hier is financieel fors ingezet om tot het beste plan te komen. Er is goed naar de inwoners geluisterd en de plannen en mogelijkheden zijn inmiddels naar buiten gekomen. Een supermarkt op de Heuvel is -zoals veel inwoners wilden en ook wij als PNL hebben uitgesproken- van tafel. De komende tijd zullen hierover besluiten genomen worden.

Wanneer opties niet worden afgezegd, zitten onze beschikbare bedrijventerreinen ondertussen vol. Er is veel meer belangstelling dan beschikbare ruimte. Nieuw bedrijventerrein zal daarom gevonden moeten worden en daar wordt ook al aan gewerkt. Daartegenover staat dat met name winkels, meestal gelegen in de kernen, het om meerdere redenen vaak moeilijk hebben. Als gemeente kunnen we niet alles oplossen, maar als PNL vinden we wel dat ondernemers ondersteund moeten worden op gebieden waar dat wel mogelijk is.

Arbeidsmigranten zijn inmiddels onmisbaar geworden voor onze economie. Gelukkig is er sinds kort Laarbeeks beleid voor het huisvesten van deze werknemers. De eerste resultaten daarvan zijn al zichtbaar en daar is PNL positief over. Een veel groter probleem is de huisvesting van vluchtelingen, asielzoekers en statushouders. Laarbeek draagt haar steentje bij, maar daar zitten grenzen aan. De oplossing van deze problemen ligt wat ons betreft vooral op landelijk en Europees niveau.

Op het gebied van veiligheid speelt er heel veel. Het op sterkte houden van brandweerkorpsen is een steeds grotere uitdaging geworden, de politie moet prioriteiten stellen vanwege beschikbare capaciteit en BOA’s hebben een beperkt deel van hun werk overgenomen. Criminelen weten -met name in het buitengebied- hun weg te vinden. Drugs gerelateerde dumpingen, overigens ook andere afvaldumpingen, zijn bijna vaker regel dan uitzondering geworden. Nu de rijksoverheid gemeenten een extra structurele bijdrage geeft kunnen we betrekkelijk goedkoop -€10.000 per jaar- een zogenaamde Groene BOA in dienst nemen om toezicht in het buitengebied te verbeteren. PNL staat achter dit voorstel en wil uiteraard blijvend op de hoogte gehouden worden van de effecten hiervan.

Laarbeek heeft gelukkig nog steeds een bloeiend verenigingsleven. Cultuur, sport en andere sociale bezigheden worden hierdoor ruimschoots gestimuleerd. De gemeente moet wat PNL betreft dit vooral blijven stimuleren door o.a. het voorkomen van niet strikt noodzakelijk regels, meedenken bij vragen en problemen, een goed en eerlijk accommodatiebeleid, en subsidieverlening zonder organisaties hiervan onnodig te afhankelijk te maken.

Samenvattend zien we de structurele lasten voor Laarbeek fors toenemen. Het is nu nog niet zozeer een zorg, maar meer een soort van winstwaarschuwing. Wanneer de financiële middelen wat minder worden, en die trend komt een keer weer terug, moet hierop wellicht weer bezuinigd worden. Op dit moment kunnen we uiteraard niet minder dan heel tevreden zijn over de financiële situatie van Laarbeek.

Tenslotte: wij hebben bewust gekozen niet met voorstellen voor nieuw beleid te komen. Onze organisatie is al overbelast en prioriteiten moeten gesteld worden. We willen deze belasting nu niet nog hoger maken. Als laatste bedanken we alle betrokken ambtenaren voor de -soms extra- inzet die ze hebben gedaan om ons van informatie te voorzien en vragen te beantwoorden.“

Als politieke partij die zich bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart tegen de komst van een supermarkt op de Heuvel in Lieshout heeft uitgesproken, is PNL tevreden met de conclusies over de invulling van het centrum. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan de wens van vele inwoners van Lieshout. Er is dus echt geluisterd. Stichting Plan Lieshout is de aanjager geweest van dit proces en verdiend daarvoor alle waardering.

Het creëren van een beleefplein, het verplaatsen van café de Koekoek naar de Heuvel (noordzijde) mogelijk maken en het realiseren van kleinschalige woningbouw in een dorpse setting in het gebied daarachter is wat er nu is voorgesteld. Het Floreffeplein is aangewezen als de meest geschikte locatie voor een toekomstbestendige supermarkt, die hiermee voor iedereen goed bereikbaar blijft. Nadat het college (15 november) een definitief besluit heeft genomen over de ontwikkeling zijn de commissie Ruimtelijk Domein (30 november) en de gemeenteraad (15 december) aan zet.

De informatiebijeenkomsten op 8 en 9 november werden druk bezocht, zo constateerden wij tijdens onze aanwezigheid. O.a. wethouder Ron van den Berkmortel (PNL) presenteerde de plannen en beantwoordde vragen van aanwezigen.

Om duidelijkheid te verkrijgen over wat het bedrijf Artex in Aarle-Rixtel precies uitstoot en een aantal andere zaken aan te pakken of op te lossen heeft PNL op 14 oktober 2021 een motie opgesteld. Deze is vervolgens met alle partijen tezamen verder aangescherpt, ingediend en aangenomen. Na een vraag van PNL op 29 september 2022 over de status van de uitvoering van deze motie, is vrijdag 4 november 2022 de gemeenteraad hierover geïnformeerd middels een RIB (Raadsinformatiebrief). Hierin staat o.a. het volgende:

Er is een klankbordgroep leefbaarheid Artex opgericht. Hierin zitten de gemeente, Artex en omwonenden. De omwonenden worden vertegenwoordigd door vier gekozen vertegenwoordigers, die het mandaat hebben namens die achterban. Met de klankbordgroep is in twee bijeenkomsten, in april en juni, gekeken hoe het proces rondom de uitvoering van de motie het beste vorm gegeven kan worden. In gezamenlijkheid is gekozen voor een onafhankelijke procesbegeleider, dhr. Van Mourik, waarmee in september een eerste bijeenkomst is geweest. De stappen die nu gezet gaan worden zijn dat de omwonenden met hun achterban, aan de hand van thema’s (milieu en gezondheid, klacht- behandeling en afhandeling, toezicht en handhaving en parkeren) hoofd- en deelvragen formuleren. Aan de hand van deze vragen komen er inhoudelijke bijeenkomsten voor de klankbordgroep, waarbij GGD, RIVM, ODZOB en andere stakeholders worden uitgenodigd (afhankelijk van thema). De omwonenden in de klankbordgroep nemen de opbrengst van deze bijeenkomsten vervolgens mee richting hun achterban. Leiden deze inhoudelijke bijeenkomsten tot voorstellen waarover een besluit moet worden genomen? Dan wordt er tijdens besluitvormende bijeenkomsten voor gezorgd dat met de juiste stakeholders een besluit hierover genomen kan worden.

Sinds september heeft Artex een nieuwe luchtzuiveringsinstallatie in werking. Op 18 oktober is de klankbordgroep uitgenodigd voor een rondleiding in het bedrijf en een toelichting over de werking van de installatie. Door Artex is aangegeven dat de installatie op dit moment geoptimaliseerd wordt. Metingen zullen hierna volgen. Omwonenden hebben op dit moment geen vertrouwen in de representativiteit van de reeds gedane metingen. Er worden daarom met de klankbordgroep vooraf afspraken gemaakt hoe metingen worden uitgevoerd. Omwonenden, zo staat in de RIB, hechten er veel waarde aan om zorgvuldigheid te verkiezen boven snelheid van dit proces, hetgeen het college ook onderstreept.

PNL is tot op heden tevreden over hoe dit proces verloopt. Uiteraard blijven we dit op de voet volgen, zodat de motie goed wordt uitgevoerd en er na vele jaren touwtrekken een oplossing komt waar alle partijen mee kunnen leven.

De raadsvergadering van donderdag 3 november was vooral een formaliteit vanwege de vele hamerstukken die op de agenda stonden. Hamerstukken zijn voorstellen die al in een commissievergadering -meestal uitvoerig- zijn behandeld en waar alle partijen een positief advies over geven aan de gemeenteraad. In vrijwel alle gevallen neemt de raad zo’n voorstel zonder discussie over.

Een agendapunt waarover nog wel werd gesproken is het controle protocol, waarmee de raad nadere aanwijzingen aan de accountant geeft voor de accountantscontrole over de jaarrekening 2022. Hierbij werd het advies van de auditcommissie overgenomen om geen extra controlepunten toe te voegen aan de reeds bestaande. Ook het voorstel tot benoeming van leden en plaatsvervangende leden van de Auditcommissie Laarbeek 2022, werd unaniem overgenomen. Voor PNL heeft Toon Brouwers zitting in deze commissie. Ronnie Tijssen is plaatsvervanger. Het laatste voorstel waarover gesproken kon worden betreft de bekrachtiging van geheimhouding op bijlagen bij de grondnota 2022. Die geheimhouding is door het college opgelegd ter bescherming van de economische en financiële belangen van de gemeente. Ook hiermee ging de raad akkoord.

Voorafgaand aan de raadsvergadering van donderdag 3 november was er een ontmoeting tussen jeugdgemeenteraad en ‘grote’ raad van Laarbeek. De leden van de jeugdgemeenteraad vertelden er in het kort wat hun eerste ideeën zijn waarmee ze aan de slag willen gaan.

De Verkeersgroep gaat zich in ieder geval inzetten voor ‘mei autovrij’ en een verkeersquiz.  zwerfvuil in speeltuinen is één van de onderwerpen van de Natuurgroep. Het groepje Ontdek Laarbeek gaat aan de slag met een looproute door Aarle-Rixtel, terwijl de Sportgroep een strippenkaart wil ontwikkelen.

Als PNL vinden het mooi te zien dat de jeugd zich inzet voor een nóg fijner en iets beter Laarbeek.

Omdat eerdere plannen voor de verbetering van de N279 door de Raad van State van tafel werden geveegd, is nu opnieuw een start gemaakt om tot breed gedragen oplossingen te komen. Daarvoor is dit keer gekozen voor een ‘brede belangen-benadering’. Hierbij worden eerst alle belangen in beeld gebracht en aan de hand daarvan wordt gezamenlijk naar oplossingen gekeken die de belangen zoveel mogelijk dragen. Ook Laarbeek zit bij dit moeilijke proces, met veel verschillende belangen, aan tafel. De bedoeling is dat eind dit jaar het nieuwe provinciale verkeersmodel en het plan van aanpak N279 beschikbaar zijn.

In de pers zijn onlangs artikelen verschenen die niet goed weergeven wat het standpunt van Laarbeek is omtrent de gewenste oplossingen. De coalitiepartijen hebben in het bestuursakkoord, opgesteld na de gemeenteraadsverkiezingen van dit jaar, opgenomen dat Laarbeek de oplossing accepteert die door middel van cijfers (verkeerstellingen) als wenselijk uit de bus komt. Daar hebben ook wij als PNL mee ingestemd. Uiteindelijk is dat natuurlijk ook het meest logische standpunt. Wanneer recente verkeerstellingen aantonen dat 2×2 rijbanen nodig zijn, is het logisch dat dit de oplossing wordt. Andersom is dat uiteraard ook het geval. Rijbanen aanleggen die onnodig zijn is niet alleen slechter voor de omgeving, maar ook belastinggeld verkwisting. Laarbeek heeft dus geen uitgesproken standpunt, maar doet wat het meest logisch is; uitgaan van verkeerstellingen.

Wij verwachten overigens dat hier de wenselijkheid van 2×2 rijbanen uit voort zal komen. Dat is echter nog afwachten.

Vanwege veel correcties is de Laarbeekse grondnota steeds lastiger te doorgronden. Daar worstelen alle partijen mee, zo bleek dinsdagavond 1 november tijdens de vergadering van de commissie Sociale & Algemene Zaken (SAZ). PNL had vooraf gevraagd om meer uitleg en de mogelijkheid voor het stellen van alle mogelijke vragen, wat normaal niet de bedoeling is tijdens een commissievergadering. Enkele ambtenaren en de betrokken wethouders (Slaets en van den Berkmortel) hebben dat vervolgens meer dan goed opgepakt.

De grondprijzen worden geïndexeerd per 1 januari 2023. Het sociale koopsegment stijgt niet, om het voor deze doelgroep mogelijk te blijven maken een huis te kopen. Wij zijn het daar mee eens. Alle prijzen bevriezen of minder laten stijgen vindt PNL financieel gezien niet verantwoord en de Laarbeekse prijzen zijn al heel redelijk t.o.v. andere gemeenten.

Als PNL beseffen we dat de voorspelde resultaten in de grondnota 2022 momentopnames zijn en dat de huidige markt erg onzeker is, waardoor resultaten anders kunnen zijn dan nu verwacht mag worden. Omdat we hier geen invloed op hebben zullen we daarmee moeten leven, is ons standpunt.

Kosten voor het realiseren van parkeerplaatsen in het openbaar gebied, wanneer dit niet op eigen terrein kan, worden in de praktijk al in rekening gebracht bij de toekomstig eigenaar van een nieuwe woning. Dat vinden wij logisch omdat anders de gemeente dit betaalt (belastinggeld). Daarom stemmen we in met het formeel maken van deze werkwijze.

Er zitten ook een aantal -meestal vereiste- technische wijzigingen in het voorstel, welke wat PNL betreft beter duidelijk maken hoe een bepaalde grondexploitatie financieel werkelijk verloopt. Daarom zijn wij ook daar positief over. De reserve grondexploitatie dient, zo is berekend, bijna 5 miljoen euro te bedragen. Dit bedrag zit er al ongeveer in en zal daarom niet of nauwelijks aangevuld hoeven te worden.

Het voorstel om twee keer per jaar de uitgangspunten voor de grondexploitaties en grondprijzen te kunnen actualiseren, vindt PNL een goed idee. Zeker in de financieel onzekere tijd waarin we leven lijkt dit zelfs logisch. We zitten hiermee korter op de spreekwoordelijk bal, wat meer zekerheid zou moeten geven over het bewandelen van de juiste en toch al hobbelende weg.

Ook het voorstel om de woonvisie niet van toepassing te verklaren op reeds lopende grondexploitaties kan PNL ondersteunen. We erkennen de on-mogelijkheid om de in de woonvisie afgesproken verdeling van soorten woningen financieel voor elkaar te krijgen, in ieder geval voor reeds lopende grondexploitaties. De financiële consequenties daarvan zijn voor een gemeente als Laarbeek gewoon te groot. Feit is dat het bouwen van woningen schrikbarend veel duurder is geworden en dat dit de woningbouwwensen die we hebben tot een gigantische financiële uitdaging heeft gemaakt.

We zien dat de winstgevendheid van grondexploitaties steeds meer onder druk komt te staan. Hoewel we nu nog niet weten wat de toekomst gaat brengen, lijkt het op dit moment niet heel waarschijnlijk dat deze situatie nog gaat verbeteren. De schaarse grond wordt steeds duurder, net zoals de exploitatie ervan. Aan de verdere uitbreiding van bedrijventerrein binnen Laarbeek wordt op dit moment gewerkt. Wat dit gaat brengen is nog afwachten.

PNL heeft een positief advies afgegeven over alle voorstellen in de grondnota 2022. We hebben echter ook onze zorgen geuit omtrent alle kostenstijgingen en de daarmee samenhangende bouwkosten, het onmogelijk na kunnen komen van de afspraken uit de Woonvisie, en de financiële toekomst van de grondexploitatie. Omdat alle andere partijen er niet nog uit zijn, wordt de grondnota tijdens de raadsvergadering van 10 november alsnog besproken. Willie Maas en Ronnie Tijssen vertegenwoordigden PNL tijdens deze vergadering.

Een plan voor de aanpak van energiearmoede in Laarbeek bleek donderdagavond tijdens de commissievergadering Sociale en Algemene Zaken een lastig punt te zijn. Iedere partij had haar punten voor verbetering van het plan.

PNL-fractielid Noek Maas heeft als jongste raadslid van Laarbeek, uit handen van wethouder Joan Briels, het eerste exemplaar van de begroting 2023 officieel uitgereikt gekregen. Dat gebeurde donderdagavond  20 oktober, tijdens de vergadering van de commissie Sociale en Algemene Zaken, waarvan ze lid is.

Debuut Sofie Dankers als commissielid

Tijdens dezelfde commissievergadering maakte Sofie Dankers haar debuut als burger-commissielid namens PNL. Haar eerste optreden binnen de Laarbeekse politiek was de behandeling van het agendapunt over aanpak van Energiearmoede in Laarbeek. Met deze stap laat PNL zien dat het, zoals ook tijdens de verkiezingscampagne is beloofd, serieus omgaat met de verjonging van de Laarbeekse politiek.