Tijdens een goede raadsbijeenkomst dinsdagavond 21 oktober, waar met name PNL om heeft gevraagd, is er uitgebreid gesproken over het groenbeheer in Laarbeek. Biodiversiteit, klimaatbestendig en groenbeleving zijn in onze gemeente leidraad bij het groenonderhoud. Het ging deze avond over bos, natuur en landschap, bermen en sloten (inclusief de bijdrage van Waterschap Aa en Maas hierin), waterpartijen, bomen, het openbaar groen, en het exotenbeheer (zoals de Japanse duizendknoop).

GROENBELEVING
Het groenbeheer in Laarbeek is een afgeleide van keuzes uit: het bestuursakkoord, visies en beleid, klachten en reacties van inwoners, en de klimaat veranderingen. Met name hoe groen ‘beleefd’ wordt is heel verschillend, zo horen wij ook zeer regelmatig van inwoners. Daarom hebben wij onze wens als overweging meegegeven te kijken of we bepaalde plekken in de vier kernen niet ‘netter’ kunnen onderhouden. Het gaat ons daarbij over openbare plekken waar relatief veel mensen (langs) komen en/of gebruik van maken. Daartegenover zouden, wat ons betreft, minder bezochte of opvallende plekken binnen en buiten de kernen wat minder vaak onderhouden kunnen worden. De gewenste biodiversiteit kan op andere plekken dan toenemen en de kosten kunnen wellicht tegen elkaar worden weggestreept, zodat deze niet oplopen.

Verder hebben wij veel vragen gesteld en opbouwende opmerkingen gemaakt die meegenomen kunnen worden in toekomstige onderhoudsplannen.

TERUGKIJKEN?
De raadsbijeenkomst kun je hier terugkijken: https://ap.lc/BDdyD

De spreekwoordelijke kogel is door de kerk; de route van de snelfietsroute Gemert – Eindhoven gaat in Laarbeek langs de N615, met onderdoorgang en fietsbrug bij de Bavaria-brug. De realisatie van de beoogde fietstunnel onder de N615 in Beek en Donk is afhankelijk van de toekenning van een Rijkssubsidie voor Woningbouw op de Korte Termijn (WoKT) gekoppeld aan de nieuwbouwwijk Beekse Akkers. Of die tunnel er kan komen is dus nog niet helemaal zeker. PNL is heel tevreden met de gekozen variant, die de bewoners van de Laarweg ontziet (dat was ook één van de mogelijke varianten).

Wethouder Ron van den Berkmortel (PNL): “De keuze voor variant 4A-Zuid was het laatste stukje van de puzzel. Met dit nieuwe fietspad wordt fietsen niet alleen sneller en comfortabeler, maar lossen we ook een aantal verkeersknelpunten op. Dit is een win-win voor Laarbeek.”

HIERNA
De gemeenteraad van Laarbeek krijgt nu de kans om eventuele wensen en bedenkingen kenbaar te maken aan het college. Naar verwachting zal onder het stuk van het Laarbeekse gedeelte in december 2025 een handtekening gezet kunnen worden. Hiermee wordt het volledige tracé bestuurlijk vastgelegd en kan de uitvoering van de snelfietsroute verder worden opgepakt.

DUURZAME MOBILITEIT
De snelfietsroute F615 is een belangrijke schakel in het regionale fietsnetwerk en draagt bij aan de ambitie van de Provincie Noord-Brabant om in 2027 20% meer fietskilometers te realiseren ten opzichte van 2017. Met deze stap zetten de betrokken overheden zich gezamenlijk in voor duurzame mobiliteit, verkeersveiligheid en een aantrekkelijke leefomgeving.

Vrijwel iedereen is het erover eens dat woningbouw voor inwoners én politiek een topprioriteit is. Wij constateren echter dat de realisatie van nieuwe woningen in Laarbeek stagneert door een tekort aan ambtelijke capaciteit. Door dit tekort worden projecten uitgesteld en blijven woningbouwplannen op de plank liggen. PNL vindt dat het daarom noodzakelijk is snel te voorzien in extra capaciteit (meer mensen) om de woningbouwopgave te versnellen. We hebben een PNL-motie hiervoor -tijdens de raadsvergadering van 2 oktober- niet in stemming hoeven brengen; het college heeft namelijk gezegd hierachter te staan en met een voorstel te komen.

WAAROM MENSEN AANNEMEN?
Structurele uitbreiding is veel effectiever dan tijdelijke inhuur. Dit vanwege kosten, continuïteit, binding en kennis van Laarbeek. Voldoende woningbouw is cruciaal voor het oplossen van de lokale woningnood.

OPDRACHT
Met onze motie hebben we het college gevraagd met een voorstel te komen om de formatie van de teams betrokken bij ruimtelijke ontwikkeling uit te breiden. Voor de financiering hiervan hebben wij aanbevolen in ieder geval te kijken naar één of een combinatie van de volgende opties: Inzet van de meevaller over 2025 (op dit moment €800.000,-); Ruimte binnen de begroting 2026 en verder zoeken; Herverdeling van fte’s binnen de gemeentelijke organisatie (heeft onze voorkeur); Dekking gedurende het eerste jaar of de eerste jaren uit incidentele middelen halen en ondertussen zoeken naar structurele dekking; Voor 2026 maximaal 10% van het overschot uit de algemene reserve inzetten en vanaf 2027 structurele dekking realiseren.

ZWARE BEVALLING!
Dat deze vraag voor PNL ‘een zware bevalling’ is mag duidelijk zijn. Normaal zijn wij altijd voor kostenbeperking en beperking van het personeelbestand. Nooit eerder vroegen wij om meer mensen. De woningbouw stagneert echter en de oorzaak daarvan is in Laarbeek o.a. een tekort aan mensen die de plannen kunnen maken. Veel wordt daarom -begrijpelijk- uitgesteld. In deze tijd van een fors woningtekort en veel mensen die wachten op een huis, vinden wij dat onaanvaardbaar.

Na donderdagavond kunnen we Lieshout feliciteren; het centrumplan heeft de goedkeuring van de Laarbeekse gemeenteraad gekregen. Blij en trots zijn we op het resultaat voor een integraal en breed gedragen plan. Lieshout kan hiermee zeker de toekomst in. Met het plan wordt de levendigheid in het dorp versterkt, blijft er een toekomstbestendige fullservice supermarkt, wordt er groen toegevoegd, en komen er nieuwe woningen waar iedereen met smart op zit te wachten.

TROTS
Wij zijn trots dat onze wethouder Ron van den Berkmortel deze megaklus, waarbij veel inwoners en partijen betrokken zijn en er allerlei grote belangen spelen, samen met zijn team geklaard heeft. Zeker ook Lieshout C (en voorloper Plan B) mag hierbij niet worden vergeten.

IEDEREEN BLIJ?
Is iedereen met elk onderdeel van het plan blij? Nee, uiteraard niet. Bij ieder plan -groot of klein- zijn er mensen die het liever anders zien. Steeds vaker worden dan bezwaren ingediend die regelmatig tot aan de Raad van State gaan. Dit zorgt voor forse vertragingen van de uitvoering van plannen. Bezwaar maken is een recht en soms ook begrijpelijk. Toch hebben wij donderdag een oproep gedaan aan mensen die eventueel bezwaar willen gaan maken; houd rekening met het algemeen belang.

STEMMING
Alleen PvdA Laarbeek heeft tegen het plan gestemd. Zij willen wat meer sociale huurwoningen, ook al is al meerdere keren uitgelegd waarom dat niet mogelijk en wenselijk is (b.v. vanwege parkeernormen, groenvoorzieningen, aanzicht van gebouwen, erg hoge extra kosten voor relatief weinig extra woningen enz..). Wanneer alle andere partijen het centrumplan ook op deze manier zouden hebben bekeken was er nu geen akkoord geweest voor de plannen en had Lieshout met lege handen gezeten.

De huidige wethouder Ron van den Berkmortel (29) is lijsttrekker voor PNL (Partij Nieuw Laarbeek) bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026. Dat hebben de leden, op voordracht van het bestuur, maandagavond 22 september unaniem besloten.

Van den Berkmortel begon zijn politieke carrière in 2016 als bestuurslid en in 2018 als raadslid voor PNL. Toen de partij in 2022 terug in de coalitie kwam, werd hij wethouder. Hij kreeg een brede portefeuille met daarin onder andere ruimtelijke ordening, volkshuisvesting, economische zaken en mobiliteit. In de afgelopen vier jaar werden onder zijn leiding een recordaantal woningbouwplannen opgesteld. Deze worden nu en de komende jaren ook daadwerkelijk uitgevoerd. Daarnaast zijn er belangrijke stappen gezet op grote mobiliteitsdossiers als de N279, N615 en de aanleg van snelfietspaden.

Bestuursvoorzitter Ilse van Kreij-van de Weijer: ‘We zijn als bestuur en partij erg trots op Ron. Hij was bij zijn aantreden in 2022 niet alleen één van de jongste wethouders van Nederland, maar wordt sindsdien door vriend en vijand gewaardeerd en gecomplimenteerd voor zijn werk. Een betere lijsttrekker voor de aankomende verkiezingen kunnen wij ons niet voorstellen. We komen daarmee ook onze toezegging na dat we de nieuwe generatie jongvolwassenen écht een kans en plek willen geven in de Laarbeekse politiek’.

Ron van den Berkmortel groeide op in Aarle-Rixtel en is daar nog steeds woonachtig. Hij studeerde Public Governance aan Tilburg University en behaalde daar ook zijn mastertitel. Na zijn opleiding werkte hij bij de ZLTO als coördinator en vertrouwenspersoon voor boeren op het gebied van ondermijning.

‘De afgelopen jaren heb ik me volop in mogen zetten voor Laarbeek. Dat wil ik de komende jaren graag voortzetten. Laarbeek is een prachtige gemeente in een dynamische regio. Ik voel veel vertrouwen binnen onze partij en bij de leden. Vol energie ga ik de verkiezingen in maart tegemoet om een goede verkiezingsuitslag te behalen voor PNL’, aldus Ron van den Berkmortel.

De commissie Ruimtelijke Zaken heeft woensdag positief geadviseerd over de plannen die er nu liggen voor centrumplan Lieshout. Eén van de hobbels die nog genomen moet worden is de aankoop van de zogenaamde ‘grindbak’, de parkeerplek bij de Heuvel. Bavaria is hiervan eigenaar en heeft -samen met de gemeente- een taxateur in de hand genomen om de waarde ervan te bepalen. Bavaria gaat echter vooralsnog niet akkoord met uitkomst van de taxatie en het bod dat de gemeente vervolgens heeft gedaan. Als PNL, en dat deden ook andere partijen, hebben wij een beroep gedaan op het bedrijf om ‘karakter te tonen’ en mee te werken.

BEZWAREN

Zoals bij ieder plan, groot en klein, zijn er individuele inwoners die bezwaren hebben. Vaak niet onbegrijpelijk. Wij vinden dat bezwaarmakers ook rekening moeten houden met het algemeen belang en de vele mensen die met smart wachten op de uitvoering van dit plan omdat ze b.v. graag een woning willen hebben.

SUCCES

Dat het plan nu steeds concreter begint te worden is een compliment voor wethouder Ron van den Berkmortel (PNL) en zijn team, stichting Lieshout C en Plan Lieshout, Rialto en alle andere betrokkenen. Dit is waarschijnlijk het grootste en meest ingewikkelde plan in de geschiedenis van Laarbeek, waar veel partijen en grote verschillende (financiële) belangen meespelen. Als een aangevraagde subsidie wordt toegekend kost het de gemeente, zoals het er nu uitziet, ook nog eens heel weinig geld.

PNL heeft ingestemd met het voorstel van alle andere partijen om nog een jaar door te gaan met de jeugdgemeenteraad en ondertussen te kijken naar andere mogelijkheden hoe jeugd (en jongeren) bij de politiek te betrekken. Wij hebben het amendement (wijzigingsvoorstel) niet op voorhand medeondertekend omdat we ook -heel reëel- het eerlijke verhaal wilden vertellen.

MOEIZAAM
Het eerlijke verhaal is dat het met de jeugdgemeenteraad al een tijdje heel moeizaam gaat. Nieuwe onderwerpen komen er heel weinig en er moet veel moeite gedaan worden de jeugdraad te laten functioneren. Dat is namens het college ook beaamd door de portefeuillehouder (burgemeester). De besparing die behaald kan worden door te stoppen met de jeugdgemeenteraad is niet heel groot en daar gaat het ons ook niet om. Ook het animo vanuit ouders, opa’s en oma’s voor de jeugdgemeenteraad is minimaal aan het worden. Daar waar voorheen veel van hen aanwezig waren wanneer de jeugdraad en de ‘grote’ raad met elkaar ‘vergaderden’, zien we nu nog slechts een handvol van hen aanwezig zijn.

Al met al blijkt de jeugdgemeenteraad van Laarbeek ‘over de datum’ te zijn en moeten we samen zoeken naar andere -voor de jeugd meer aantrekkelijke- manieren om ze te betrekken bij wat zich in en rond het gemeentehuis afspeelt. Want dat vinden ook wij belangrijk.

Tijdens de raadsvergadering van 3 juli heeft PNL een amendement en een motie ingediend. Beiden zijn unaniem aangenomen. Ook een voorstel over structureel budget voor organisatieontwikkeling is omarmt door het college.

LEGESKOSTEN
Wat PNL betreft dient het afgesproken kostendekkend maken van leges niet alleen te gebeuren door verhogen van de leges (inkomsten), maar tevens ook door het verlagen van kosten die hiermee verband houden. Daarom dragen we in de motie het college op de totale kosten gerelateerd aan de leges zoveel als mogelijk te verlagen en deze ‘besparing’ vervolgens mee te nemen bij het opstellen van de kadernota 2027.

RESTANT RESULTAAT 2024 (€387.000)
De Reserve Grondexploitatierisico is het bedrag wat uit de zogenoemde ‘Monte Carlo analyse’ komt, vermeerderd met €2 miljoen. Op dit moment bedraagt het overschot echter geen €2 miljoen, maar nog slechts €900.000,-. Zeker wanneer deze afname doorgaat zoals op dit moment het geval is, omdat resultaten van bouwplannen steeds vaker tegenvallen o.a. vanwege stijgende kosten, lopen we het risico dat we in de nabije toekomst een beroep moeten doen op de Algemene Reserve. Om dit te voorkomen hebben wij in een amendement (wijzigingsvoorstel) voorgesteld het restant van het resultaat over 2024 (€ 387.000 ) toe te voegen aan de Reserve Grondexploitatierisico; en niet zoals voorgesteld aan de Algemene Reserve, waar dat op dit moment ook niet bij nodig is. Ook dit voorstel is aangenomen.

BUDGET ORGANISATIEONTWIKKELING
Tot op heden hebben we in Laarbeek geen structureel bedrag voor organisatieontwikkeling in de begroting opgenomen. Incidenteel (éénmalig) is dit keer voorgesteld hiervoor komend jaar €50.000,- te budgetteren. Als PNL denken we dat het goed hiervoor een structureel (jaarlijks) budget te hebben, wat eigenlijk normaal is in grote organisaties en bedrijven. Het college heeft aangegeven het hier mee eens te zijn en met een voorstel naar de raad te komen.

Dit is de complete tekst van onze beschouwing op de Kadernota 2026. Deze heeft de titel ‘Tegen de wind in varen‘ meegekregen en is behandeld tijdens de raadsvergadering van 3 juli 2025.

Voorzitter, vooraf willen wij aangeven dat we niet ieder onderdeel uit de kadernota afzonderlijk gaan benoemen. Als wij het ergens mee eens zijn of er geen specifieke opmerkingen over hebben, is het automatisch akkoord voor PNL.

Onze eerste blik op de kadernota 2026 bracht meteen een glimlach op onze gezichten. Al jaren geleden pleiten wij ervoor om eerst naar eigen kosten en mogelijke bezuinigingen te kijken, alvorens lasten voor inwoners te verhogen. In een andere politieke setting kregen we daar destijds de handen helaas niet voor op elkaar. Nu is dat wel gebeurt, en daar staan we 100% achter. Financiële posten die niet of slechts gedeeltelijk gebruikt worden of zelfs onnodig blijken, zijn verlaagd of helemaal weggehaald. De portefeuillehouder heeft al enkele keren gezegd dat hij anders tegen de financiën aankijkt, nu hij zelf verantwoordelijk is. Dat er nu met een PNL-blik naar is gekeken stemt ons uiteraard tevreden.

In deze kadernota gaan we terug naar de basis en is er scherp begroot. Er is nu zelfs gekort op het aantal fte’s (medewerkers). Iets waar PNL ook al jaren aandacht voor vraagt. Met het inzicht dat dit dus toch mogelijk is, zijn we heel tevreden. Wij willen hierbij wel opmerken dat het niet alleen om minder fte’s moet gaan, maar zeker ook over het onderbrengen van het gewenste aantal mensen op de juiste afdeling.

Ook met extra ozb-verhogingen heeft PNL altijd terughoudend om willen gaan. We zijn dan ook verheugd dat het de huidige coalitie, die bij aanvang van deze bestuursperiode 3 jaar geleden heeft afgesproken dat de ozb geen sluitpost moet zijn van de begroting, is gelukt voor het 4^e opeenvolgende jaar geen extra ozb-verhoging op te hoeven leggen. Ook weer mede dankzij de -in onze ogen terecht- gedane bezuinigingen.

Voorzitter: Wat meer moeite hebben we met de verhoging van legeskosten. We begrijpen dat leges gewoon de kosten zijn die de gemeente maakt en dus door iemand -voor zover mogelijk- kostendekkend betaald moeten worden. Echter sommige leges zijn ondertussen wel erg hoog geworden en staan feitelijk niet in verhouding tot wat een aanvrager wil doen. In het bestuursakkoord is afgesproken dat we streven naar kostendekkende leges, wat op zich natuurlijk ook logisch is (de gebruiker betaald). Een oplossing hiervoor is er dus eigenlijk niet, behalve bekijken of aanvragen, behandelingen van zaken en procedures eenvoudiger en dus goedkoper kunnen. Die oproep doen we als PNL dan ook via een motie die we vandaag indienen.

Grote zorgen blijven we ons maken over het sociaal domein. De personeelstekorten én de kosten blijven oplopen. Het zal voor eenieder duidelijk zijn dat dit ergens spaak gaat lopen, voor zover dit op onderdelen al niet het geval is. Niet alles kunnen we in één kadernota oplossen, maar hier zullen in de nabije toekomst -gewenst of niet gewenst- nog veel scherpere keuzes gemaakt moeten worden.

Ook de kosten die we aan de gemeenschappelijke regelingen (GR-en) betalen blijven oplopen. In totaal staat daar nu een verhoging van bijdragen door Laarbeek van €400.000,- voor komend jaar gepland. Dit terwijl we eigenlijk een pas op de plaats of zelfs een verlaging zouden willen zien. Misschien moeten ook de GR-en eens gaan kijken of alles wat ze doen echt nodig is en net zoals Laarbeek nu doet ‘terug naar de basis’ gaan.

Voorzitter: Dat we nu de komende 2 jaren een sluitende begroting hebben is vooral mede te danken aan de gedane bezuinigingen. Dat we daarna in de negatieve cijfers belanden is een logische gevolg van de bezuinigingen die het rijk de gemeenten oplegt en blijvend oplopende kosten. De druk op Den Haag om hier nog meer aan te doen dan de tegemoetkoming die nu alsnog is gedaan wordt nog steeds opgevoerd. Het is afwachten hoe dat wordt vervolgt met een nieuwe regering. Voor nu kunnen wij hier heel goed mee leven; ook met in ons achterhoofd de meer dan goede financiële reserves die we in Laarbeek achter de hand hebben.

Eén van de allerbelangrijkste opgaven waar we voor staan, en dat vindt zo ongeveer heel Nederland, is het bouwen van woningen in alle soorten en maten. Goedkope en senioren woningen omdat daar vraag naar is; duurdere en grotere woningen o.a. omdat deze voor doorstroming zorgen en gewoon ook nodig zijn om plannen te bekostigen. In deze bestuursperiode is op dit gebied heel veel werk verzet. We zien dat aan de vele bouwplannen die op de stapel liggen of al in uitvoering zijn, en de prognose van het aantal woningen wat er de komende jaren bij gaat komen. En dat zijn er voor Laarbeek ongekend veel! Hier moet de volle aandacht op gericht blijven. Groeien is voor PNL, de huidige coalitie en onze gemeente geen doel op zich. De vraag naar woningen vanuit onze eigen inwoners moeten we echter wel proberen in te vullen. In het kader van hiervan en alle andere ruimtelijke ontwikkelingen is het goed  dat in de tweede helft van dit jaar specifiek onderzocht wordt wat er nodig is om de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen -ook met het oog op de Omgevingsvisie- binnen Laarbeek mogelijk te maken. Ook komt er -zoals bekend- dit najaar een uitwerking van de motie -welke een PNL initiatief was- over het mogelijk maken van mantelwonen waarvoor geen zorgindicatie nodig is.

Er worden een aantal andere maatregelen genoemd in de kadernota over het groenonderhoud. Wij hebben enkele weken geleden -niet voor het eerst- aangegeven dat groenonderhoud wat ons betreft aanpassingen behoefd. Het gaat ons daarbij niet om eventuele financiële besparingen -dat zou louter een mooie bijvangst zijn- maar om wat al dan niet gewenst, logisch en noodzakelijk is. We hebben toegezegd te wachten met onze gedachten over dit onderwerp tot de geplande raadsinformatiebijeenkomst hierover in oktober. Daarom gaan we hier nu niet verder op in.

In de kadernota staat terecht de herontwikkeling van het Ontmoetingscentrum genoemd (scenario E) en de bijbehorende lasten hiervan. We willen nog een keer benadrukken, zoals we dat eerder heel duidelijk hebben gedaan, dat uitwerken van een scenario voor PNL niet automatisch betekent dat we daarmee in gaan stemmen. We besluiten daarover pas wanneer plannen en kosten bekend zijn.

Tot op heden hebben we in Laarbeek geen structureel bedrag voor organisatieontwikkeling in de begroting opgenomen. Incidenteel wordt nu voorgesteld hiervoor komend jaar €50.000,- te budgetteren. Wij denken dat het goed is wanneer we na gaan denken over een structureel budget per jaar hiervoor, wat eigenlijk normaal is in grote organisaties en bedrijven. Vraag: Hoe staat het college hierin?

Voorzitter, zoals gezegd: we benoemen niet alles waar we het mee eens zijn. U kunt uit ons betoog dus opmaken dat we positief zijn over deze kadernota. Geld uitgeven waar dat nodig is, besparen waar het kan, en geen belastingen verhogen als het niet hoeft. Dat is de lijn van deze kadernota, en daar staan wij achter.

We hebben als Laarbeek genoeg uitdagingen. Zeker met minder geld van het Rijk en een krappe arbeidsmarkt, in combinatie met alle ambities die we hebben. Daarom komen we niet met nieuwe voorstellen, maar willen we vooral dat Laarbeek de huidige uitdagingen het hoofd biedt. Dat vinden wij het meest reële uitgangspunt op dit moment.

Tot slot, voorzitter: dit is de laatste kadernota voor de volgende gemeenteraadsverkiezingen. We hebben natuurlijk nog even te gaan en er zijn nog een begroting en andere grote besluiten onderweg. Toch willen we positief eindigen. Als PNL zijn we blij dat we als raad -en zeker ook als coalitie- hebben laten zien dat je goed kunt samenwerken zonder alles vooraf vast te leggen en over alle onderwerpen eenzelfde mening te hebben. En dat is volgens ons goed voor Laarbeek en haar inwoners.