Zoek jij ook een woning in Laarbeek?

‘Hoe houden we het landelijk gebied vitaal en aantrekkelijk?’ Dat was het overkoepelende thema tijdens de Regioconferentie van de MRE (Metropool Regio Eindhoven) op woensdag 19 november in Best. Na een korte pitch over de overdracht van de vijf regionale thema’s: Ruimte en Wonen, Mobiliteit, Energietransitie, Economie en Vitale Groene Leefomgeving, gingen de aanwezigen hier vervolgens samen over in gesprek.

Wethouder Ron van den Berkmortel (PNL) is vicevoorzitter van Ruimte & Wonen en was in die hoedanigheid bij de bijeenkomst. Namens de PNL-fractie was Wim van Dijk aanwezig. Hij hoorde vooral dat er wordt doorgepakt op het gebied van wonen, mobiliteit en energie. Ook het meer samenwerken door ambtenaren van meerdere gemeenten en grensoverschrijdend projecten staan bovenaan de agenda. Vele kleine gemeenten hebben te weinig personeel of niet genoeg kennis, dus dit kan helpen meer voor elkaar te krijgen. Ook moet alles rondom vergunningen gemakkelijker worden. Dit probleem werd aangehaald bij het thema energie, waar veel stations en kleine verdeelkasten gebouwd moeten worden. Ron en ik waren de enige van onze partij, en er was nog een mederaadslid Bas

Ruimte en Wonen Hoe houden we de balans tussen groei en woon- en leefkwaliteit?

Onze regio groeit in hoog tempo. In deze deelsessie werd enerzijds de woningbouwversnelling, met aandacht voor de kwantiteit en het versnellen, en aandacht voor de kwaliteit, besproken. De Woondeal en convenant Beethoven zijn hierin belangrijk. Anderzijds besprak men de samenhang in de ruimtelijke ontwikkelingen van de regio; hoe groeien we in balans? De Ontwikkelstrategie is hierin belangrijk. De insteek van het gesprek was de lokale opgaven te verbinden met de regionale opgaven.

Mobiliteit Wat vraagt een toekomstbestendig mobiliteitssysteem van ons?

Een goed functionerend mobiliteitssysteem is essentieel voor een bereikbare, leefbare en duurzame regio. Besproken werd  de Regionale Mobiliteitsvisie 2040, het Meerjarig Multimodaal Mobiliteitsprogramma en de uitvoeringsmaatregelen. Daarbij werd gekeken naar de rol van gemeenten in het realiseren van mobiliteitshubs, fietsroutes en gedragsverandering, en de verbinding met andere opgaven zoals woningbouw en leefomgeving.

Energietransitie Hoe zorgen we voor een betrouwbaar en rechtvaardig energiesysteem?

De energietransitie raakt aan vrijwel alle regionale opgaven. In deze deelsessie bespraken deelnemers de voortgang van de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0. Daarbij ging men in op de aanpak van netcongestie, de realisatie van zon- en windparken, de afstemming op het gebied van warmtesystemen en de verduurzaming van woningen. Na de verkiezingen gaan de 21 MRE-gemeenten, de provincie en 2 waterschappen aan de slag met een RES 2.0.

Economie Hoe versterken we het innovatie-ecosysteem en het vestigingsklimaat?

Hier werden de voortgang van de Brainportagenda, de Regio Deal en de Uitvoeringsagenda Werklocaties besproken. Ook ging men in gesprek over de rol van gemeenten in de economische ontwikkeling, de verbinding met andere opgaven en de impact op voorzieningen en werklocaties.

Vitale Groene Leefomgeving Hoe houden we het landelijk gebied vitaal en aantrekkelijk?

Hier kwam de doorontwikkeling van het programma Vitale Groene Leefomgeving aan bod. Besproken werd hoe gemeenten groen kunnen verankeren in gebiedsontwikkeling en bijdragen aan een duurzaam ondernemend landschap.

Sta jij hier ook regelmatig in de file?

PNL heeft donderdag ingestemd met een herziening van het SVn (Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten ) lening aanbod, bestaande uit de starterslening en stimuleringslening. Hierdoor krijgen meer inwoners toegang tot financiering voor een eerste woning, woningverbetering, verduurzaming en levensloopbestendig wonen. SVn is een onafhankelijke stichting zonder winstoogmerk. In Laarbeek worden SVn-leningen ingezet om starters te helpen bij het kopen van hun eerste woning en om woningeigenaren te ondersteunen bij verduurzaming en bij het levensloopbestendig maken van de eigen woning.

Verleden
Al in juli 2020 diende PNL, op initiatief van Jong-PNL, een motie in om de starterslening aan te passen en daarmee toegankelijker te maken door de maximale koopsom omhoog bij te stellen en het onderscheid tussen nieuwbouw en bestaande woningen voor de bepaling van de maximale koopsom te schrappen. Ook vroegen we destijds om de maximumleeftijd naar boven toe bij te stellen, met inachtneming van de gemiddelde pensioenleeftijd. Aan al die wensen is toen voldaan, waardoor meer mensen in aanmerking konden komen voor een starterslening.

Onderzoek blijversleningen en verzilverlening
Een meerderheid van de gemeenteraad heeft in oktober 2023 het college opgeroepen de mogelijkheden van de ‘blijverslening’ en ‘verzilverlening’ te onderzoeken. Dat gebeurde met een motie die op initiatief van PNL toen is ingediend samen met ABL, DWG en Ouderen Appel-Hart voor Laarbeek.

Uiteindelijk is er nu voor gekozen om deze SVn leningen niet in te zetten in Laarbeek. De belangrijkste redenen voor het niet aanbieden van de aflossingsvrije verzilverlening zijn het ontbreken van financieel advies én het ontbreken van financiële toetsing. Met de stimuleringslening biedt Laarbeek een lening die voor maatregelen voor verduurzaming en levensloopbestendigheid kan worden ingezet. Daarmee is de duurzaamheidslening overbodig en ook de blijverslening niet nodig. Voor mensen met een laag inkomen kan het warmtefonds een passende oplossing bieden voor verduurzaming van de woning en besparing op energielasten.

Wat is een starterslening?
De starterslening helpt starters bij het kopen van de woning wanneer het financieel (net) niet lukt om een hypotheek rond te krijgen. Met de lening kan het verschil tussen het maximaal te lenen bedrag bij de bank en de (hogere) koopsom van de woning worden gefinancierd. De starterslening is een hypothecaire lening welke reeds wordt aangeboden in Laarbeek. Deze verordening is nu geüpdatete naar de huidige tijd. Met een maximale koopgrens welke jaarlijks mee veranderd met de prijzen op de woningmarkt. Hiervoor wordt de actuele woningwaarde tot de grens voor ‘betaalbare koop’ uit de MRE-begrippenlijst aangehouden. In de MRE-begrippenlijst van 2025 staat betaalbare koop gelijk aan een prijsgrens van 405.000 euro. Voor het bepalen of de woning binnen de prijsgrens valt wordt de koopprijs aangehouden. Het maximaal te lenen bedrag wordt verhoogd van €30.000 naar €35.000, met een maximum van 20% van de verwervingskosten, in lijn met veel andere gemeenten. Aanvragers van de starters lening dienen in Laarbeek te wonen of hebben gewoond, of een vast contract bij een werkgever in Laarbeek.

Als PNL zijn we donderdag 13 november akkoord gegaan met de kaders voor de herontwikkeling van het Ontmoetingscentrum in Beek en Donk. Dit wil nog niet zeggen dat er ook daadwerkelijk nieuwbouw komt, dat wordt pas op een later moment besloten. PvdA en CDA stemden tegen verder gaan met het proces omdat eventuele woningbouw in een nieuw Ontmoetingscentrum niet wordt meegenomen. Hoewel ook wij dat jammer vinden, zijn we ook van mening dat de argumenten om dit niet te doen dusdanig sterk dat we ons hierin kunnen vinden. Overigens zijn er in Laarbeek zoveel woningbouwontwikkelingen onderweg dat we deze extra woningbouw niet nodig hebben om aan de woning bouwopgave te voldoen.

Waarom is woningbouw geen goed idee?
De opbrengsten die eventuele woningbouw zou kunnen opbrengen is erg onzeker omdat bij een langere procedure -o.a. het gevolg van zeer waarschijnlijke bezwaren- de financiële risico’s groter worden. Ook is er een groot risico dat bewoners van woningen in en aan een Ontmoetingscentrum, met daarin o.a. een theaterzaal, vergaderruimtes, de Huiskamer, een sportzaal en de bibliotheek, overlast gaan ervaren van geluid, trillingen en drukte.

Kosten
Wat PNL betreft moet er in de fase die nu volgt rekening mee worden gehouden dat de uiteindelijke kosten hoger zullen worden dan nu wordt gedacht. Die kans is -denken wij- namelijk levensgroot aanwezig. Er is al wel rekening gehouden met 5% aan financiële tegenvallers, waarvan wij echter betwijfelen of dat uiteindelijk genoeg zal zijn. Wij willen dat hier vooraf goed rekening mee wordt gehouden, zodat niet later blijkt dat het budget onvoldoende is en er alsnog extra geld bij moet.

Rollerhal
Hoewel dit besluit achter ons ligt, blijft het wat ons betreft een gemiste kans -om meerdere redenen- dat de rollerclub en tafeltennisclub niet mee-verhuizen. We vrezen een toekomstig scenario als nu met de harmonie; een gebouw dat op enig moment toch te duur voor de verenigingen zelf blijkt te worden. Het is goed dat is vastgelegd dat de gemeente niet aan de lat staat om op dat moment voor een oplossing te zorgen.

Positief
Onze grondhouding over de plannen is positief, maar een definitief besluit kunnen we pas nemen als gedetailleerde plannen en kosten duidelijk zijn. Dat wordt nu ook nog niet gevraagd en daarom hebben wij ingestemd met de kaders in het raadsvoorstel en kan het proces verder.

Gelukkig waren er niet meer dan de genoemde twee partijen die tegen het voorstel hebben gestemd, want dan had het proces richting een nieuw Ontmoetingscentrum nu stilgelegen.

De gewenste en voor PNL hele belangrijke fietstunnel -als onderdeel van het aan te leggen snelfietspad- onder de N615 in Beek en Donk kan er komen. De aanvraag voor de zogenaamde WoKT-subsidie hiervoor is gehonoreerd € 5.899.170). Wij feliciteren wethouder Ron van den Berkmortel (PNL) en zijn team met dit fantastische resultaat.

Donderdag 13 november staat het voorstel m.b.t. het aangaan van een bestuursovereenkomst snelfietsroute Gemert-Eindhoven op de agenda van de raadsvergadering in Laarbeek. De toekenning van de subsidie maakt de keuze voor ons een stuk eenvoudiger.

WAT IS WoKT?
Er zijn woningbouwprojecten die geen doorgang vinden omdat er te weinig geld beschikbaar is bij gemeenten, vaak voor wegen, fietspaden en dergelijken. Daarom wil het Rijk gemeenten financieel helpen om investeringen in bovenplanse infrastructurele voorzieningen mogelijk te maken. Laarbeek heeft daar ook een aanvraag voor gedaan, welke nu dus is gehonoreerd.

Dit is onze reactie op de gemeentelijke begroting 2026, zoals die donderdag 6 november is besproken. Wij hebben gekozen om enkele -voor ons- belangrijke en opvallende zaken er uit te lichten:

Voorzitter, het wordt gemeenten vanuit het rommelige Den Haag niet gemakkelijk gemaakt hun taken fatsoenlijk te blijven uitvoeren. ‘(Be)sturen tegen de wind in’ is dan ook de juiste titel voor deze begroting. In Laarbeek doen we dat overigens best goed. De financiële positie is prima en extra verhoging van de OZB is al 4 jaren op rij niet nodig. Daarmee komen we als coalitie onze belofte na dat we terughoudend zijn met lastenverhogingen. Iets waar we ons als PNL altijd al voor hebben ingezet. Om de financiële lasten zoveel mogelijk te beperken zijn er afgelopen jaren keuzes gemaakt en is de ‘kaasschaaf methode’ toegepast. Daar staan wij achter.

De grootste zorg van iedereen in Nederland is het tekort aan woningen in alle prijsklassen. Het is dan ook frustrerend dat er in onze gemeente te weinig capaciteit is en hierdoor woningbouwplannen lang op de plank blijven liggen. Dit terwijl er zoveel woningzoekenden zijn. Wij zijn dan ook blij dat aan onze wens tegemoet is gekomen om hierin extra te investeren en de woningbouwopgave een impuls te geven. Hoewel dit voor ons een lastige keuzes is, vindt PNL dat we de capaciteitsuitbreiding verplicht zijn aan de velen die wachten op een passende woning. Ook ondersteunen we het plan om externe inhuur af te bouwen en te groeien naar meer vaste formatie. Dit heeft vele voordelen, die ook genoemd zijn in de stukken.

Voorzitter, in de begroting staat dat er extra middelen beschikbaar worden gesteld om het jongerenwerk in onze gemeente te ontwikkelen. Volgens ons had hier moeten staan ‘verder te ontwikkelen’. Het is namelijk niet zo dat er nu niets gebeurd. Ook wij constateren -zoals genoemd in de begroting- een toename van overlast gevende groepen jongeren, met groeiende veiligheidsrisico’s. Inwoners hebben hier echt last van en ook ons bereiken regelmatig meldingen hierover. Om grip te krijgen op deze jongeren is inderdaad extra inzet voor vroeg-signalering, ondersteuning en preventie nodig. We moeten dit niet verder uit de hand laten lopen.

Treurig is het eigenlijk dat het budget juridische advisering structureel hoger bijgesteld moet worden. Het aantal en de duur van juridische procedures, klachtenbehandelingen en WOO-verzoeken neemt al een aantal jaren toe. In antwoord op één van onze schriftelijke vragen geeft het college aan te verwachten dat deze stijging door blijft gaan, zelfs wanneer er minder regels komen.

Ook de zorgkosten stijgen wederom flink door met vooralsnog €626.000 structureel, terwijl hier voor het overgrote deel geen dekking voor bestaat. We blijven zeggen dat dit een onhoudbare situatie is, maar weten ook dat oplossingen hiervoor erg ingewikkeld zijn. Iedereen zal er aan moeten wennen dat het hier en daar een tandje minder zal worden; om personele en financiële redenen.

Voorzitter, hoewel de legesverordeningen later dit jaar pas aan bod komen willen we toch nu al het volgende onder de aandacht brengen:  Bij de behandeling van de legesverordening 2025 hebben wij aangegeven dat wat ons betreft dit jaar in de discussie meegenomen moet worden het legesbedrag dat moet worden betaald voor de aanvraag van een omgevingsvergunning bij nieuwbouw. Voorheen deed de gemeente de plan-technische toetsing en de bouwtechnische-toetsing. Hiervoor werd ongeveer 4% leges betaald. Nu doet de kwaliteitsborger de bouwtechnische toetsing en brengt dit rechtstreeks in rekening bij de initiatiefnemer. Dit deel doet de gemeente dus niet meer en hierdoor zou de leges volgens ons lager moeten zijn. Dat is tot op heden echter niet het geval. We hebben hier schriftelijk vragen over gesteld (zijn nog niet beantwoord).

Tenslotte voorzitter, hoewel voorzichtig is omgegaan met voorstellen voor nieuw beleid zijn de totale uitgaven in de begroting 2026 gestegen met ongeveer €9 miljoen. Dat is heel veel geld. Hiervoor is niet één oorzaak aan te wijzen. We zien stijgingen in alle programma’s. We moeten gezamenlijk scherp blijven of nóg scherper worden op onze uitgaven. Afsluitend kunnen wij ons vinden in de begroting zoals die nu voor ons ligt. Het financiële beleid van de afgelopen 4-jaren doet recht aan ons bestuursakkoord en de prima samenwerking binnen de coalitie en deze raad. Dit biedt houvast voor de toekomst, waarbij de onzekerheid over financiële middelen vanuit Den Haag uiteraard een rol blijft spelen.

PNL heeft donderdag 6 november een motie, die de gevolgen en mogelijkheden voor verlenging van de asielopvang in Beek en Donk zou moeten onderzoeken, niet gesteund. Wij waren bij dit lastige dilemma de enige partij die het niet eens is met verlenging. PNL wil dat de gemeenteraad zich houdt aan de overduidelijk gemaakte en gecommuniceerde afspraak over de opvang tot uiterlijk 1 februari 2026. Dat gebeurt nu dus wellicht niet.

‘Daar gaat weer een stukje van de toch al minimale geloofwaardigheid die mensen nog hebben in de politiek’. Dat was onze eerste reactie op de motie om de asielopvang in  Beek en Donk eventueel te verlengen. Hoe plechtig waren de toezeggingen en afspraken in februari, waarmee er ook alles aan is gedaan om PNL over de streep te trekken en akkoord te gaan met de huidige opvang? Wat we toen dus -om voor ons en heel veel inwoners belangrijke redenen- niet hebben gedaan. Ongeveer 9 maanden later lijken al die plechtige beloftes en toezeggingen alweer niets waard. Precies waar we als PNL vooraf al voor vreesden.

Iedereen die in februari 2025 met de afspraak over de einddatum van 1 februari 2026 heeft ingestemd wist toen ook al dat een situatie zoals nu is ontstaan zou komen. Iedereen had dat dus in februari al kunnen en moeten bedenken. Laarbeek is hier niet uniek in en deze situaties komen heel vaak voor.

PNL is steeds heel duidelijk geweest: wij moeten voldoen aan de wet, maar willen niet meer doen dan dat. Met de spreidingswet in de hand constateren wij dat we aan de wet hebben voldaan. Een verlenging van de opvang is meer dan de wet ons oplegt.

Het openen en in stand houden van kleinschalige opvanglocaties in elke gemeente in Nederland is niet efficiënt en kost veel belastinggeld; wellicht niet het geld van de gemeente, maar het blijft belastinggeld van onze inwoners. Zoals wij ook eerder al hebben gezegd ondersteund het openen en in stand houden van gemeentelijke opvanglocaties het niet goed functionerende asielbeleid en de te hoge instroom van asielzoekers. Wij willen niet het signaal afgeven dat we dit beleid steunen.

Wanneer we nu instemmen met eventuele verlenging van de tijdelijke opvang komt er daarna vervolgens wederom een nieuwe einddatum, waarna dezelfde discussie opnieuw aan de orde zal zijn. Afspraken maken is dus feitelijk onmogelijk.

Diverse (buur)gemeenten voldoen niet aan de Spreidingswet. Laarbeek hoeft daar niet voor op te draaien. Verlenging van de huidige opvang leidt ook niet tot een lagere of kortere opgave in de toekomst, antwoordde de portefeuillehouder op een vraag van ons. Zoals het er nu uitziet moet de gemeente op 1 juli 2027 opnieuw een opvang openen.

We leveren al een grote bijdrage door te voldoen aan zowel de taakstelling voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen, de huisvesting van statushouders, én de uitvoering van de spreidingswet.

De Rekenkamer Gemert-Bakel en Laarbeek presenteerde op 28 oktober 2025 haar rapport over ouder worden in Laarbeek. Het onderzoek, waarvan het onderwerp is aangedragen door PNL en wat is uitgevoerd door XpertiseZorg, baseert zich op gesprekken met inwoners, beleidsmakers en een representatieve enquête onder inwoners. De centrale conclusie: veel ouderen zijn vitaal en tevreden, maar er zijn duidelijke zorgen en knelpunten die om actie vragen. Bijzonder is dat een soortgelijk onderzoek in Nederland niet eerder door een rekenkamer is uitgevoerd.

Senioren voelen zich veilig, maar ook eenzaam
De meeste ouderen ervaren regie over hun leven en voelen zich veilig (86%). Toch voelt 46% zich eenzaam. Er is behoefte aan meer overzicht, betere Wmo-voorzieningen (waar ondertussen al verbeteringen zijn aangebracht), passende woonvormen en bereikbare zorg. Ook het openbaar vervoer en winkelaanbod worden als knelpunten genoemd.

Beleid mist urgentie en toekomstvisie
De gemeente zet in op integrale benaderingen, maar mist nog een specifiek ouderenbeleid. Vooral op het gebied van wonen, mobiliteit en digitalisering blijft de uitvoering achter. De voorbereiding op de toenemende zorgvraag en vergrijzing is nog onvoldoende uitgewerkt.

Zelfzorg onder druk
Bij veel inwoners ontbreekt het besef dat zelfzorg en voorbereiding op ouder worden steeds belangrijker worden. De gemeente stimuleert burgerkracht, maar 30% van de ouderen voelt zich niet aangesproken.

Rekenkamer doet acht overwegingen
De Rekenkamer roept op tot dialoog over onder meer het stimuleren van zelfzorg, het prioriteren van behoeften en het ontwikkelen van een integraal ouderenbeleid. Ook wordt geadviseerd om scherper te plannen, effecten beter in beeld te brengen en toekomstige investeringen inzichtelijk te maken.